Ortodonti Tedavisi

Ortodonti; dişlerin dizilimini, alt ve üst çenenin birbiriyle ilişkisini ve kapanış düzenini değerlendiren diş hekimliği alanıdır. Çapraşıklık, dişler arasındaki boşluklar ve farklı kapanış problemleri; sabit diş telleri, şeffaf plaklar veya kişiye göre seçilen başka ortodontik apareylerle ele alınabilir.

Tedavinin amacı yalnız daha düzenli görünen dişler değildir. Dişlerin kontrollü biçimde hareket ettirilmesiyle dengeli bir kapanış oluşturmak, temizlenebilirliği desteklemek ve elde edilen konumu korumak da planlamanın parçalarıdır.

Ortodonti nedir?

Ortodonti, dişlerin ve çenelerin konumuyla ilgilenir. Dişlerin sıkışık, aralıklı, önde veya geride bulunması; alt ve üst dişlerin kapanırken uyumsuz temas etmesi ya da bazı dişlerin doğru konumda sürememesi ortodontik değerlendirme gerektirebilir.

Diş hareketi, dişlere sürekli ve kontrollü kuvvet uygulanmasıyla çevre dokularda oluşan biyolojik değişim sayesinde gerçekleşir. Bu nedenle tedavi planı yalnız ön dişlerin görüntüsüne göre değil; tüm diş dizisi, kökler, çene ilişkileri ve kapanış dikkate alınarak hazırlanır.

Ortodontik tedavi çocuklar, gençler ve uygun ağız-diş koşullarına sahip yetişkinlerde değerlendirilebilir. Kullanılacak yöntemi yaştan çok problemin türü, diş ve diş eti sağlığı, çene gelişimi ve tedavi hedefi belirler.

Hangi durumlarda ortodontik değerlendirme yapılabilir?

Benzer görüntüler farklı nedenlerden kaynaklanabilir. Problemin yalnız diş konumundan mı yoksa çene ilişkisinden de mi kaynaklandığı muayene ve gerekli kayıtlarla belirlenir.

Ortodontik tedavi seçenekleri

Sabit diş telleri

Braketlerin diş yüzeyine sabitlendiği ve ark telleriyle kontrollü hareket sağlandığı tedavilerdir. Metal braketler geniş bir kullanım alanına sahiptir. Uygun vakalarda daha az görünür seramik braketler de değerlendirilebilir. Sabit sistemler hasta tarafından çıkarılmaz; kontrol randevularında teller ve gerekli yardımcı parçalar tedavi planına göre düzenlenir.

Şeffaf plaklar

Şeffaf plaklar, dişleri aşamalı olarak hareket ettirmek üzere kişiye özel hazırlanan çıkarılabilir apareylerdir. Her plak belirli hareketlerin bir bölümünü gerçekleştirir ve planlanan sırayla kullanılır. Çıkarılabilir olması yemek ve ağız bakımı sırasında kolaylık sağlayabilir; ancak sonucun planlandığı gibi ilerlemesi düzenli kullanıma bağlıdır.

Şeffaf plak her ortodontik problem için aynı ölçüde uygun değildir. Diş hareketinin karmaşıklığı, kapanış ilişkisi ve hastanın kullanım düzeni yöntem seçiminde dikkate alınır.

Hareketli ve fonksiyonel apareyler

Özellikle büyüme ve gelişim döneminde, problemin niteliğine göre çıkarılabilir veya sabit farklı apareyler kullanılabilir. Bu cihazların amacı ve kullanım süresi standart değildir; çene gelişimi, dişlerin sürme durumu ve tedavi hedefiyle birlikte planlanır.

Pekiştirme apareyleri

Aktif diş hareketi tamamlandıktan sonra dişlerin yeni konumunu korumak için sabit veya çıkarılabilir retainer kullanılabilir. Pekiştirme dönemi ortodontik tedavinin devamıdır; apareyin önerilen düzende kullanılmaması dişlerin yeniden hareket etme ihtimalini artırır.

Ortodonti tedavisi nasıl planlanır?

1. Muayene ve hedeflerin belirlenmesi

Dişlerin sıralanışı, kapanış, çene ilişkileri, diş eti sağlığı ve hastanın beklentileri değerlendirilir. Aktif çürük veya diş eti problemi varsa ortodontik tedaviden önce ya da tedaviyle koordineli olarak ele alınabilir.

2. Tanısal kayıtların alınması

Tedavi planı için ağız içi ve yüz fotoğrafları, ölçü veya tarama ve gerekli görülen radyografik kayıtlar kullanılabilir. Bu kayıtlar dişlerin yalnız görünen kısımlarını değil, köklerini ve çene içindeki konumlarını da değerlendirmeye yardımcı olur.

3. Yöntemin seçilmesi

Sabit diş teli, şeffaf plak veya başka bir aparey seçilirken problemin kapsamı, hedeflenen hareketler, ağız bakımı ve kullanım alışkanlıkları birlikte değerlendirilir. Bir yöntemin daha az görünür olması, her vaka için daha uygun olduğu anlamına gelmez.

4. Aktif tedavi ve kontroller

Dişler aşamalı olarak hareket ettirilir. Kontrol aralıkları kullanılan sisteme ve tedavinin ilerleyişine göre düzenlenir. Kırılan braket, uyumunu kaybeden plak veya planlanan kullanımdan sapma tedavinin ilerlemesini etkileyebilir.

5. Pekiştirme dönemi

Aktif tedavinin sonunda dişlerin konumunu korumak için retainer planlanır. Sabit ve çıkarılabilir pekiştirme seçeneklerinden hangisinin kullanılacağı başlangıçtaki probleme ve tedavi sonucuna göre belirlenir.

Tedavi sırasında ağız bakımı

Sabit braketlerin çevresi plak ve gıda birikimine daha açık olabilir. Dişler ve braket çevresi düzenli fırçalanmalı; ara yüz temizliği için önerilen yardımcı ürünler kullanılmalıdır. Sert ve yapışkan yiyecekler braketlere zarar verebilir. Kırık veya gevşek bir parça fark edildiğinde kontrol randevusu beklenmeden klinikle iletişime geçilmelidir.

Şeffaf plaklar yemek sırasında çıkarılmalı, dişler temizlenmeden yeniden takılmamalı ve plaklar önerilen yöntemle temizlenmelidir. Sıcak su plağın formunu bozabilir. Hangi sistem kullanılırsa kullanılsın düzenli ağız bakımı ve kontrol randevuları tedavinin önemli parçasıdır.