Endodonti

Endodonti; dişin içinde bulunan pulpa dokusu ile kök ucunu çevreleyen dokuların hastalıklarının tanı ve tedavisiyle ilgilenir. Yaygın olarak kanal tedavisi adıyla bilinen işlemde amaç, enfekte veya geri dönüşümsüz biçimde hasar görmüş dokuyu uzaklaştırmak, kök kanallarını temizleyip şekillendirmek ve dişi ağızda işlev görebilecek şekilde korumaktır.

Her diş kanal tedavisiyle kurtarılamayabilir. Tedavi kararı; dişteki hasarın düzeyi, çatlak veya kırığın konumu, çevre dokular ve dişin daha sonra nasıl restore edileceği birlikte değerlendirilerek verilir.

Endodonti ve kanal tedavisi nedir?

Dişin mine ve dentin tabakalarının altında “pulpa” adı verilen damar ve sinirlerden zengin bir doku bulunur. Derin çürük, çatlak, travma veya daha önce yapılmış restorasyonlara bağlı olarak pulpa iltihaplanabilir ya da canlılığını kaybedebilir.

Kök kanal tedavisinde hastalıklı pulpa dokusu uzaklaştırılır; kök kanalları temizlenir, dezenfekte edilir, şekillendirilir ve uygun dolgu materyaliyle kapatılır. Son aşamada dişin üst kısmı dolgu, onley veya kron gibi uygun bir restorasyonla korunabilir. Gerekli üst restorasyon dişin kalan yapısına göre belirlenir.

Hangi belirtiler değerlendirme gerektirebilir?

Aşağıdaki belirtiler pulpa veya kök çevresi dokularla ilgili bir soruna işaret edebilir:

Bu belirtilerin varlığı tek başına kanal tedavisi gerektiğini göstermez. Tanı için klinik testler ve gerekli görülen radyografik inceleme yapılır.

Kanal tedavisi nasıl planlanır?

1. Tanı

Şikâyetin özellikleri değerlendirilir; dişe soğuk, perküsyon veya benzeri klinik testler uygulanabilir. Köklerin ve çevre kemiğin durumunu incelemek için radyografik görüntüleme kullanılabilir.

2. Tedavi alanının hazırlanması

Anestezi gereksinimi ve tedavi planı belirlenir. Tedavi alanının ağız içindeki sıvılardan izole edilmesi, kök kanal sisteminin kontrollü biçimde temizlenmesine yardımcı olur.

3. Kanalların temizlenmesi ve şekillendirilmesi

Dişin içindeki hastalıklı doku uzaklaştırılır. Kök kanalları uygun aletler ve dezenfektan solüsyonlarla temizlenip şekillendirilir.

4. Kanalların doldurulması

Temizlenen kök kanal boşluğu uygun materyallerle doldurularak kapatılır. Enfeksiyonun veya klinik durumun özelliklerine göre tedavi tek seansta ya da birden fazla seansta tamamlanabilir.

5. Dişin üst restorasyonu

Kanal tedavisinden sonra dişteki madde kaybı değerlendirilir. Sızdırmaz ve dayanıklı bir üst restorasyon, dişin korunması açısından tedavinin önemli parçasıdır. Uygun restorasyon türü her diş için aynı değildir.

Kanal tedavisi sonrasında

Tedavi sonrasında birkaç gün ısırma hassasiyeti veya çevre dokularda duyarlılık görülebilir. Hekimin önerdiği ilaç ve bakım talimatları izlenmelidir. Geçici dolgu varsa sert gıdalarla aşırı yük vermemek ve kalıcı restorasyon randevusunu geciktirmemek önemlidir.

Şiddetlenen veya birkaç gün içinde azalmayan ağrı, görünür şişlik, ateş, geçici dolgunun düşmesi ya da eski şikâyetlerin yeniden başlaması durumunda diş hekimiyle iletişim kurulmalıdır.

Kanal tedavisi yenilenebilir mi?

Daha önce kanal tedavisi görmüş bir dişte aylar veya yıllar sonra yeni bir sorun ortaya çıkabilir. Kaçırılmış kanal, yeni çürük, restorasyon sızıntısı, çatlak veya iyileşmeyen kök ucu lezyonu gibi nedenler yeniden değerlendirme gerektirebilir.

Uygun vakalarda mevcut kanal dolguları çıkarılarak kök kanalları yeniden temizlenip doldurulabilir. Yenileme tedavisinin mümkün olup olmadığı dişin yapısına ve önceki tedavinin durumuna göre belirlenir.